Speleoklub Warszawski organizuje kursy taternictwa jaskiniowego dwa razy do roku – wiosną i jesienią. Program kursu jest zgodny z zaleceniami Komisji Taternictwa Jaskiniowego Polskiego Związku Alpinizmu. Zajęcia są prowadzone przez licencjonowanych instruktorów PZA.

Instruktorami taternictwa jaskiniowego (wraz z numerem licencji) w Speleoklubie Warszawskim są:

Andrzej Czubalski 206

Tomasz Fiedorowicz 304

Agnieszka Gajewska 224

Marcin Gala 289

Rafał Kardaś 117

Krzysztof Krawiec 247

Izabella Luty 253

Krzysztof Makowski 254

Tomasz Pryjma 219

Krzysztof Recielski 225

Paweł Skoworodko 305

Krzysztof Starnawski 280

Stefan Stefański 134

Wojciech Wasilewski 266

 

Szkolenie w taternictwie jaskiniowym. Kurs podstawowy

Celem kursu jest nabycie przez szkolonego wiadomości, umiejętności i nawyków pozwalających na samodzielne, bezpieczne uprawianie taternictwa jaskiniowego. Absolwent kursu powinien umieć:

1. zaplanować i zrealizować wejście do dowolnej jaskini zarówno w okrasie letnim i zimowym z zachowaniem zasad bezpieczeństwa
2. bezpiecznie poruszać się oraz asekurować partnerów w terenie wspinaczkowym; pokonywać z asekuracją oddolną drogi o co najmniej IV stopniu trudności
3. wyprowadzić swój zespół jaskiniowy i wspinaczkowy w bezpieczny teren w przypadku załamania pogody czy nieprzewidzianego splotu wypadków
4. samodzielnie zastosować techniki ratownicze w sytuacjach tego wymagających, zarówno w jaskini, jak i podczas wspinaczki
5. udzielić w warunkach górskich pierwszej pomocy w sytuacjach tego wymagających
6. znać przepisy obowiązujące w terenie, w którym przyjdzie mu działać, ze szczególnym uwzględnieniem zasad ochrony przyrody.

W kursie może wziąć udział każdy mający ukończone 18 lat. Niezbędne jest podpisanie przez szkolonego oświadczenia informującego go o niebezpieczeństwach, które mogą zaistnieć w trakcie zajęć w terenie.

Osoby które nie ukończyły 18 roku, mogą brać udział w kursie po przedstawieniu pisemnej zgody rodziców:

Ze względu na znaczną ilość wiedzy teoretycznej i umiejętności technicznych jaką szkolony powinien posiąść w trakcie kursu zajęcia organizowane przez Speleoklub Warszawski podzielone są na 4 etapy.

Etap bunkrowy.

Znaczne oddalenie Warszawy od naturalnych miejsc skalnych sprawia, że podstawowe zajęcia nazywane etapem bunkrowym odbywają się na betonowych fortach w Janówku pod Nowym Dworem Mazowieckim. Odbywa się tam 5 całodniowych (weekendowych) zajęć, w czasie których szkoleni zapoznają się w praktyce z:

1. Sprzętem
2. Technikami poręczowania jaskiń
3. Poruszanie się po odcinkach linowych

Spotkania bunkrowe zakończone są wewnętrznym egzaminem. Pomyślne jego zdanie daje możliwość szkolenia na kolejnych etapach.

Równolegle w ciągu tygodnia odbywa się cykl wykładów o tematyce jaskiniowej i ogólnogórskiej. Tematy wykładów to:

1. Ogólne wiadomości o taternictwie jaskiniowym
2. Sprzęt i ubiór w taternictwie jaskiniowym
3. Zjawiska krasowe i powstawanie jaskiń
4. Rejony krasowe Polski i świata
5. Techniki taternictwa jaskiniowego
6. Pierwsza pomoc i postępowanie powypadkowe

Etap skałkowy

Absolwent kursu taternictwa jaskiniowego powinien umieć wspinać się i asekurować siebie i partnera na drogach wspinaczkowych do IV stopnia trudności (bardzo trudno). Temu celowi służy 4 dniowy wyjazd w skały Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Z tej części szkolenia zwolnieni są absolwenci kursów wspinaczki skalnej. Wyjazd w teren poprzedzony jest częścią teoretyczną w której prezentowane są następujące zagadnienia:

1. prezentacja i omówienie sprzętu wspinaczkowego
2. formacje skalne i techniki wspinaczkowe
3. techniki asekuracji

Część praktyczna przeprowadzona jest w 4 osobowych grupach (dwa dwuosobowe zespoły).

Osoba kończąca kurs powinna umieć:

1. Wiązać się liną z zastosowaniem uprzęży i bez niej
2. Znać i umieć zastosować węzły: ósemka, skrajny tatrzański, kluczka, wyblinka, półwyblinka, flagowy, podwójny zderzakowy, taśmowy, węzeł prusika, węzeł francuski, bloker, hopfa
3. Dobierać sprzęt do konkretnej drogi i poprawnie rozmieszczać go na sobie.
4. Budować stanowiska asekuracyjne dolne, górne (w tym do wędki) i pośrednie
5. Obsługiwać przynajmniej dwa przyrządy asekuracyjne w zakresie podawania, wybierania, hamowania liny oraz jej blokowania i odblokowywania
6. Asekurować przez ciało
7. Samodzielnie zakładać punkty asekuracyjne
8. Prawidłowo prowadzić linę jedno i dwużyłową.
9. Pokonywać różnorodne formacje skalne (wklęsłe, wypukłe, ściankowe) z zastosowaniem odpowiednich technik wspinaczkowych, także w zejściu.
10. Przygotowywać linę i pozostały sprzęt do zjazdu
11. Zakładać stanowiska zjazdowe
12. Zjeżdżać w przyrządzie niskim i wysokim z odpowiednią autoasekuracją
13. Zjeżdżać z przesiadką
14. Podchodzić po linie (prusikować)
15. Opuszczać partnera na linie
16. Łączyć liny pod obciążeniem i przepuszczać węzeł przez karabinek
17. Uwalniać się na stanowisku od ciężaru wiszącego partnera

Etap tatrzański letni

Na etap tatrzański letni składa się dwunastodniowy wyjazd w Tatry Zachodnie. Od kilku lat organizowany jest on w pierwszej połowie września. Uczymy się tam poruszać po najdłuższych i najgłębszych jaskiniach Polski.

Na kursie realizowany jest program obejmujący:

1. co najmniej 8 akcji jaskiniowych w tym nie mniej niż 4 do jaskiń o rozwinięciu pionowym.
2. Najczęściej odwiedzanymi przez nas jaskiniami są: Bańdzioch Kominiarski, Mysia, Wodna pod Pisaną, Czarna, Marmurowa, Pod Wantą, Wielka Litworowa, Śnieżna, Śpiących Rycerzy, Śpiących Rycerzy Wyżnia, Tunel Małołącki, Kasprowa Średnia, Kasprowa Wyżnia.
3. zajęcia z autoratownictwa i elementy ratownictwa
4. wycieczka topograficzna

W trakcie kursu odbywają się również wykłady na temat:

1. Topografia Tatr ze szczególnym uwzględnieniem Tatr Zachodnich
2. Rejony jaskiniowe Tatr
3. Niebezpieczeństwa związane z działalnością w górach i jaskiniach
4. Sporządzanie planów jaskiń i czytanie dokumentacji jaskiniowej.

Etap tatrzański zimowy

Na etap tatrański zimowy składa się 4 dniowy wyjazd w Tatry Zachodnie. Na kursie realizowany jest program obejmujący:

1. wejścia do co najmniej 3 jaskiń w tym w miarę możliwości do jednej położonej powyżej górnej granicy lasu
2. Do najczęściej odwiedzanych jaskiń w trakcie etapu zimowego należą: Zimna, Miętusia, Miętusia Wyżnia, Piwnica Miętusia, Kasprowa Niżnia, Goryczkowa, Kalacka.
3. zajęcia w posługiwaniu się sprzętem zimowym: czekanem i rakami.

W czasie wyjazdu odbywają się również wykłady na temat:

1. Topografia Tatr ze szczególnym uwzględnieniem Tatr Zachodnich
2. Niebezpieczeństwa związane z działalnością w górach i jaskiniach w okresie zimowym.

Egzamin na kartę taternika

Osoby które pomyślnie ukończyły wszystkie etapy szkolenia mogą przystąpić do egzaminu końcowego nazywanego egzaminem na kartę taternika. Zdawany jest on przed komisją środowiskową. Egzekwowana jest na nim wiedza teoretyczna i praktyczna ze wszystkich etapów szkolenia. Karta taternika uprawnia do samodzielnych wspinaczek i zwiedzania jaskiń w rejonach udostępnionych przez Tatrzański Park Narodowy.

Przydatna literatura:

Zjawiska krasowe i powstawanie jaskiń

• Hydrogeologia krasu tatrzańskiego: D. Małecka w Jaskinie TPN tom 3.
• Hydrografia krasowa Tatr polskich: J. Głazek w Jaskinie TPN tom 4.
• Jaskinie lodowe w Tatrach (Jaskinie i formy lodowe): W. Siarzewski w Jaskinie TPN tom. 5.
• Osady jaskiniowe: H. Hercman w Jaskinie TPN tom 2.
• Warunki klimatyczne jaskiń tatrzańskich: W. Siarzewski w Jaskinie TPN tom 6.
• Zjawiska krasowe, powstawanie jaskiń, osady jaskiniowe: M. Gradziński w Jaskinie nr 4.
• Zjawiska krasowe na tle budowy geologicznej Tatr: M. Gradziński w Jaskinie nr 5.

Rejony krasowe i jaskiniowe Polski i świata

• Jaskinie nr 7.
• Jaskinie Polskich Karpat Fliszowych, tom 1 – Jaskinie Pogórza Śląskiego, Beskidu Śląskiego, Kotliny Żywieckiej, Beskidu Żywieckiego: red. M. Pulina, PTPNoZ, Warszawa 1997.
• Jaskinie Polskich Karpat Fliszowych, tom 2 – Jaskinie Beskidu Małego, Beskidu Makowskiego, Pogórza Wiśnickiego, Beskidu Wyspowego, Gorców, Beskidu Sądeckiego, Pogórza Rożnowskiego, Pogórza Ciężkowickiego: red. M. Pulina, PTPNoZ, Warszawa 1997.
• Jaskinie Polskich Karpat Fliszowych, tom 3 – Jaskinie Beskidu Niskiego, Pogórza Dynowskiego, Gór Sanocko – Turczańskich, Bieszczadów: red. M. Pulina, PTPNoZ, Warszawa 1998.
• Jaskinie Regionu Świętokrzyskiego: red. J. Urban, PTPNoZ, Warszawa 1996.
• Jaskinie Sudetów: red. M. Pulina, PTPNoZ, Warszawa 1996.
• Jaskinie Tatrzańskiego Parku Narodowego, tom 1
• Jaskinie Tatrzańskiego Parku Narodowego, tom 2 – Jaskinie zachodniego zbocza doliny Kościeliskiej: red. J. Grodzicki, PTPNoZ, Warszawa 1993.
• Jaskinie Tatrzańskiego Parku Narodowego, tom 3 – Jaskinie wschodniego zbocza doliny Kościeliskiej: red. J. Grodzicki, PTPNoZ, Warszawa 1993.
• Jaskinie Tatrzańskiego Parku Narodowego, tom 4 – Wielkie jaskinie doliny Kościeliskiej: red. J. Grodzicki, PTPNoZ, Warszawa 1995.
• Jaskinie Tatrzańskiego Parku Narodowego, tom 5 – Jaskinie Wąwozu Kraków: red. J. Grodzicki, PTPNoZ, Warszawa 1994.
• Jaskinie Tatrzańskiego Parku Narodowego, tom 6 – Jaskinie zachodniego zbocza doliny Miętusiej: red. J. Grodzicki, PTPNoZ, Warszawa 1996.
• Jaskinie Wyżyny Krakowsko – Wieluńskiej: M. Szelerewicz, A. Górny, Wyd. PTTK Kraj, Warszawa – Kraków 1986.

Historia alpinizmu podziemnego i speleologii w Polsce i na świecie.

• Historia poznania jaskiń Polski do roku 1900: W. Wiśniewski w Jaskinie nr 1(8).
• W głąb ziemi: P. Minvielle, Nasza Księgarnia, Warszawa 1972.
• W podziemiach tatrzańskich: S. Zwoliński, Wyd. Geol., Warszawa 1987.

Sprzęt w alpinizmie podziemnym.

• Sprzęt i odzież grotołaza: W. Radecki w Jaskinie nr 4(11)
• Sprzęt zespołowy: W. Radecki w Jaskinie nr 6(13)

Techniki taternictwa jaskiniowego.

• Sztuka wiązania węzłów: W. Sonelski, STAPIS, Katowice 1995
• Węzły: W. Radecki w Jaskinie nr 2(15), errata w Jaskinie nr 3(16)

Techniki autoratownicze i ratownictwo w alpinizmie podziemnym

• Manuel technique du Speleo Secours Francais: F. Menu, Speleo Secours Francais, Pau 1992

Zagadnienia wspinaczkowe

• Podręcznik wspinaczki: A. Fyffe, I.Peter, Galaktyka, Łódź 1999.
• W skale (Zasady alpinizmu): W. Sonelski, Almapress, Czeladź 1990.

Pierwsza pomoc i postępowanie powypadkowe

• Pierwsza pomoc medyczna i postępowanie powypadkowe: A. Gajewska w Jaskinie nr 3.